Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
AKCEPTUJĘ

Krótka historia hatha jogi, joga dziś i czym jest dla mnie joga

Krótka historia hatha jogi, joga dziś i czym jest dla mnie joga

Podczas kursu na nauczyciela jogi w Indiach, tradycja jogi przedstawiona mi była głównie w kontekście filozofii okresu klasycznego (poniżej) i medytacji. Starożytne Indie dały początek filozofii jogi, jednak niewiele mają wspólnego z jogą jaką znamy dziś. Z czasem zrozumiałam, że hatha joga zaczęła wyłaniać się z tantry, a joga asany powstały stosunkowo niedawno.  

Początki jogi sięgają tysięcy lat wstecz, gdy starożytni mieszkańcy doliny rzeki Indus zaczęli zastanawiać się nad celem egzystencji. Ich wiedza i wierzenia ulegały zmianom i różnym interpretacjom, co z czasem dało początek Hinduizmowi, Buddyzmowi czy Dżinizmowi, oraz ukształtowało jogę jako formę połączenia z boskością.

Historię jogi można podzielić na pięć etapów, które opiszę po kolei. Na końcu postaram się zobrazować, w jak różnorodny i spopularyzowany sposób tradycja jogi przejawia się w dzisiejszych czasach. 

  1. Okres Wedów (3000y B.C.E.) – od nich się wszystko zaczęło, od rytuałów i hymnów śpiewanych przez mieszkańców doliny Indusu. Ich cywilizacja była niesamowicie rozwinięta, w miastach funkcjonował system kanalizacji, tworzono wyroby metalowe, narzędzia i kamienną biżuterię. Wedyjski jogin miał zostać „widzącym”, riszim, dostrzegając esencję egzystencji. 
  2. Okres przedklasyczny (1800 B.C.E – 200 C.E.) – w tym czasie zaczęły pojawiać się pierwsze spisane hymny oraz teksty zwane Upaniszadami, uczące o jedności wszystkiego na ziemi. W tym okresie został spisany piękny dialog, zwany Bhagavat-Gita (czyt. Bagawat gita). Jest to najbardziej znany tekst z tamtych czasów, do dziś studiowany i ceniony. Dialog uczy czytelnika jak winno się czynić w życiu, nie przywiązując się do owoców swojej pracy i porzucając ego. Wtedy też, zaczynały pojawiać się i rozwijać metody medytacji. 
  3. Okres klasyczny (200A.D.) – w tym czasie pojawił się dualizm – odłączenie ludzkości od boskości. To tu Patanjali (czyt. Patandżali) opisał ścieżkę do oświecenia w Yogasutrach, wspominając tam asanę, jako wygodną pozycję do medytacji. Jednak to nie z Patandżalim i jego asht-anga jogą (osiem kończyn jogi) związana jest hatha joga, którą znamy dziś.
  4. Okres średniowieczny (600 – 1200 C.E.) – Wielka rewolucja duchowa, kulturowa i filozoficzna pojawiła się w Indiach wraz z Tantrą. Zakończył się dualizm, rozpoczęło utożsamianie ludzi z wcieleniem boskości a ciało jako świątynię owej boskości. Nauki tantry zaczerpnięte zostały częściowo z  hinduizmu ale i buddyzmu, z rosnącymi spekulacjami, że to ten drugi miał większy wpływ na to jak wygląda joga dziś. Tantra skupiała się na ciele, traktując je jako świątynię dla duszy. Metody medytacji Patanjaliego zostały adoptowane w Tantrze, jednak nie jego filozofia. W tym czasie powstały: model czakr, przepływ energii życiowej czyli prany, ćwiczenia oddechowe, idea kanałów nadi, energia kundalini (shakti-kundalini), meridiany, oraz wielka tradycja recytowania mantr. Asany opisane w czasie rozkwitu tantry skupiały się na poskromieniu swoich potrzeb cielesnych i na uzyskaniu pełnej kontroli nad nim. Niektóre praktyki były brutalne i bolesne. Tantra nie rozdzielała materii i ducha, prawiąc że materia jest jedynie zagęszczoną energią.
  5. Narodzenie Hatha Yogi (1200 – 1500 C.E.) –  Słowo hatha znaczy siła. Pierwotnie hatha joga powstała jako prostsza wersja tradycji tantry, pozbawiając ją wydźwięku religijnego, skupiając się na transformacji ciała na boskie podobieństwo. Yoga zaczęła być drogą do oświecenia i uświadomienia jedności z otaczającym światem, utożsamienia się z absolutem. Zapoczątkowane w Tantrze, modele czakr, nadi, pranayamy i kundalini stały się tak samo ważne w hatha jodze. 

Yoga współczesna

To jak dziś wyglądają asany ma niewiele wspólnego ze starożytną jogą sprzed tysięcy lat. Na przykład, w Bhagavad Gicie słowo asana użyte jest do określenia pozycji siedzącej, a w Yogasutrach Patanjalego asana odnosi się do stabilnej i wygodnej pozycji siedzącej do medytacji. 

Indyjski jogin i uczony, Krishnamacharya (1888-1989) był pionierem jogi jaką znamy dziś. Asan nauczył się podczas siedmiu lat spędzonych ze swoim guru, Ramamohaną Brahmacharyą, mieszkając w jaskini w odległych Himalajach. Po powrocie do Mysore w Indiach, zaczął nauczać młodych chłopców asan, jako serię pozycji skoordynowanych z oddechhem. To on zapoczątkował jogę, którą znamy dziś, a joga asany rozpowszechniły się dzięki jego wpływowym uczniom: B.K.S. Iyengar i K. Pattabhi Jois (Ashtanga joga).

Filozofia yogi i jej metody osiągnięcia połączenia z boskością dotarły na zachód koło roku 1900, kiedy to rozmaici nauczyciele i guru z Indii ruszyli w świat głosić swoje nauki. Niektórzy skupiali się na filozofii jogi, inni na metodach medytacji. Niektóre techniki zostały nazwane i ustrukturyzowane przez swoich twórców, jak to było z Iyengar yoga lub Ashtanga yoga. Niejeden guru przybyły z Indii zjednał sobie setki tysięcy ludzi, budząc czasem kontrowersyjne odczucia w odbiorze publicznym, a przykładów możemy się doszukiwać w bikram jodze lub w historii Osho. 

Nowe style

Z czasem i kreatywność znalazła swoje miejsce u boku hatha jogi. Są to style bez konkretnej struktury w sekwencji ale z wytycznymi i bardziej zmodernizowane jak np. aerial, akro lub właśnie vinyasa joga. Im większa popularność jogi tym więcej ma ona twarzy. Im więcej ludzi ją ćwiczy, tym większa presja na spektakularność i perfekcję w tej dziedzinie. Często zatracamy prawdziwy sens jogi, jako połączenie z boskością, albo połączenie z prawdziwym JA. Jednak wierzę, że świadomy i bezpieczny ruch w każdej formie jest zdrowy i przybliża nas do samych siebie.

Wielu guru, lub twórców popularnego stylu jogi posiada prawa do jego nauczania, ograniczając szkolenia kolejnych nauczycieli. Nie można prowadzić zajęć jogi o nazwie Bikram bez certyfikatu właśnie z tej szkoły. Nie można również prowadzic kursów na instruktora jogi w stylu Iyengara jeśli nie ma się odpowiednich uprawnień. To ograniczenie, a jednocześnie wolność w tworzeniu nowych stylów pozwoliły, aby joga dla wielu stała się sposobem na życie, sposobem zarobiania pieniędzy. Jest to naturalna kolej rzeczy, wszyscy musimy płacić rachunki, a yoga pozwala niektórym z nas połączyć pracę ze stylem życia i pasją.

Dlatego dziś nauczyciele hatha jogi szkoleni są z podstawowych asan i ogólnych zasad prowadzenia zajęć jogi. Często pierwszy kurs pozostawia tylko głód i chęć zdobycia większej wiedzy, z niewystarczająco wykształconą umiejętnością prowadzenia grupy, jeśli nie miało się wcześniej z tym doświadczenia. Można również wybrać konkretną ścieżkę czyli szkołę, która często ma bardzo sprecyzowaną strukturę zajęć (tak jak Ashtanga yoga, powtarza asany na każdych zajęciach), lub finalnie stworzyć swój własny styl, co wymaga doświadczenia i wprawy.

Dla mnie, joga stała się nie tylko matą, pozycjami (asany) czy sportem. Yoga to uczynki, praca i odżywianie. Jogą można nazwać twój oddech, skupienie i zrozumienie. Twój wybór składników na obiad, jedzenie w skupieniu, twoją dbałość o ciało fizyczne, duchowe i mentalne. Są to również twoje czyny wobec otaczających cie ludzi. I nawet gdy fizyczny aspekt jogi jest obecnie najbardziej rozpowszechniony, finalnie joga ma jednoczyć, nas między sobą i nas w sobie. 

Dodaj komentarz